Miejsce
Rzeźby powstają w miejscowości Łyse w województwie mazowieckim, na terenie Puszczy Zielonej. Tutaj mieści się niewielka pracownia Józefa Bacławskiego. Swoją pierwszą rzeźbę – postać kobiety ubijającej masło – wykonał w 1977 roku. Z biegiem lat liczba dzieł systematycznie rosła, a umiejętności artysty nieustannie się rozwijały. Obecnie szacuje, że stworzył około tysiąca rzeźb, z których część trafiła także poza granice Polski.
Na czym polega ta tradycja?
Kurpiowszczyzna stanowi odrębną jednostkę kulturową, wyróżniającą się charakterystycznymi dla tego regionu elementami, takimi jak gwara, taniec, śpiew, stroje, obrzędy, zwyczaje czy zdobnictwo. Region słynie z wysokich palm wielkanocnych, wycinanek i „pająków”. Sztuka ludowa Kurpiów znalazła swój wyraz również w rzeźbie.
Nieodzownym elementem kultury kurpiowskiej jest silny kult religijny. Najczęściej przedstawiano postacie świętych w przydrożnych kapliczkach, szczególnie przy ciekach wodnych. Były to zazwyczaj figurki św. Jana Nepomucena lub św. Rocha, w których upatrywano ochrony przed powodziami, natomiast przed pożarami miał strzec św. Florian.
Na Kurpiach osoby wykonujące rzeźby Chrystusa Frasobliwego nazywano „bogorobami” lub „świątkarzami”. Dziś określenia te są już niemal zapomniane. Twórcy ci byli zazwyczaj samoukami, nie szukali rozgłosu i znani byli głównie wśród sąsiadów oraz w najbliższej okolicy. Zdarzało się, że w zamian za nocleg i skromne wyżywienie wykonywali figurki, co pozwalało im znaleźć tymczasowe schronienie podczas wędrówek po regionach Polski.
Tradycja rzeźby ludowej nabiera szczególnego znaczenia we współczesnym świecie, zdominowanym przez nowoczesne technologie i masową produkcję, często napływającą z Azji i zalewającą rynek. Twórczość ludowa ukazuje prostotę życia, a jednocześnie niesie ze sobą uniwersalne wartości, przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Kiedy warto przyjechać?
Najlepiej odwiedzić pracownię w sezonie letnim – właśnie wtedy można nie tylko podziwiać gotowe dzieła, ale także spróbować swoich sił w obróbce drewna. Odwiedzający mają okazję tworzyć zarówno niewielkie figurki, jak i postacie w naturalnej wielkości.
Co można zobaczyć na miejscu?
Odwiedzając to miejsce, można zobaczyć pierwsze prace wykonane przed kilkunastoma laty i porównać je z rzeźbami współczesnymi. Na terenie gospodarstwa mieści się także niewielka wystawa, na której prezentowane są wybrane dzieła twórcy.
Czego można się nauczyć?
Każda osoba, która odwiedzi to miejsce i wykaże chęci, może nauczyć się podstaw obróbki drewna oraz – przy niewielkiej pomocy gospodarzy – wykonać własną pracę. Odwiedzający mają również okazję poznać tajniki ostrzenia dłut, a także zdobyć wiedzę o kurpiowskich „świątkach” i tradycjach z nimi związanych.
Depozytariusze i opiekunowie tradycji
Na terenie gminy Łyse działa kilku rzeźbiarzy – bogorobów. Najbardziej znani to Józef i Piotr Bacławscy.
Jak dotrzeć?
Do ich gospodarstwa można dotrzeć:
Samochodem (znajduje się ono blisko DW645)
Rowerem
Autobusem (najlepiej z Ostrołęki do Łysych)
Dane kontaktowe i rezerwacje
Józef Bacławski
Łyse 96
07-437 Łyse
tel. 504 763 646
