Miejsce
Tarnogród, Bukowina Tatrzańska, Osięciny, Ożarów, Stoczek Łukowski
Na czym polega ta dobra praktyka
Sejmiki to ogromne, obejmujące kilka miejscowości w Polsce przedsięwzięcie, które do swojej organizacji angażuje setki ludzi: członków wiejskich zespołów teatralnych, ich rodziny, lokalnych społeczników, ekspertów i działaczy kultury. Każdego roku na pięciu scenach prezentuje się od 35 do 50 zespołów. Podczas kilkudniowych festiwali grupy z różnych regionów wystawiają widowiska oparte na lokalnych obrzędach, zwyczajach i opowieściach, przywołując świat, który wciąż żyje w pamięci społeczności wiejskich. To spotkania artystów-amatorów z widzami, którzy mają okazję doświadczyć teatru żywego, autentycznego i zakorzenionego w tradycji. Rozmowy, warsztaty i dyskusje organizowane w ramach festiwali tworzą niepowtarzalną atmosferę wymiany doświadczeń, w której uczestnicy mają możliwość dzielenia się swoimi spostrzeżeniami i refleksjami. Nazwa „Sejmiki” nawiązuje bowiem do tradycji spotkań, w których dialog odgrywa kluczową rolę. Ogólnopolski ruch wiejskich amatorskich zespołów teatralnych to wspólne odkrywanie i rozwój, budowanie więzi oraz wzajemne wsparcie pomiędzy społecznościami z różnych regionów Polski.
Kiedy warto przyjechać
Zgodnie z rytmem natury i dawnym wiejskim porządkiem, Sejmiki budzą się do życia wczesną wiosną — nieprzerwanie od 1973 r. Regionalne przeglądy, znane jako Międzywojewódzkie Sejmiki Wiejskich Zespołów Teatralnych, odbywają się kolejno w pięciu miejscowościach: Tarnogrodzie, Stoczku Łukowskim, Osięcinach, Ożarowie i Bukowinie Tatrzańskiej. Miejsca te od lat odgrywają istotną rolę na mapie polskiego ruchu wiejskich amatorskich teatrów. Najlepsze grupy, wyłonione podczas tych przeglądów, otrzymują szansę zaprezentowania się na Ogólnopolskich Sejmikach Teatrów Wsi Polskiej. Te wyjątkowe wydarzenia, podsumowujące cały intensywny rok twórczości, odbywają się jesienią w Tarnogrodzie – jako ostatni akord przed zimowym odpoczynkiem. Sejmiki w 2025 r.:
- Międzywojewódzki Sejmik Wiejskich Zespołów Teatralnych w Stoczku Łukowskim / 6-7.06.2025 r. / Miejski Ośrodek Kultury w Stoczku Łukowskim
- Międzywojewódzki Sejmik Wiejskich Zespołów Teatralnych w Osięcinach / 29.06.2025 r.
- Międzywojewódzki Sejmik Wiejskich Zespołów Teatralnych w Ożarowie / 5-6.07.2025 r.
- Międzywojewódzki Sejmik Wiejskich Zespołów Teatralnych w Bukowinie Tatrzańskiej / 13-14.09.2025 r.
- Ogólnopolski Sejmik Teatrów Wsi Polskiej w Tarnogrodzie / 10-12 października 2025 r.
Co można zobaczyć i przeżyć na miejscu
Podczas Sejmików można doświadczyć sentymentalnych powrotów do minionych czasów, pełnych wiejskich zwyczajów i obrzędów, obecnie coraz bardziej wypieranych i zapominanych. To okazja do przeglądu bogactwa polskiej kultury, prezentowanej przez zespoły wraz z ich tradycyjnymi strojami, muzyką i gwarą z różnych regionów Polski. W spektaklach ważną rolę odgrywają przedmioty codziennego użytku, narzędzia pracy, wygrzebane ze strychów i ocalone od zapomnienia. Na scenie sejmikowej w ruch idą wrzeciona i cepy, szykowane są przetwory na zimę, przyrządzane tradycyjne potrawy. I wreszcie, Sejmiki to doświadczenie niepowtarzalnej wspólnoty ludzi skupionych wokół ważnej idei. Ludzi barwnych, pełnych pasji, którzy chcą dzielić się swoim zamiłowaniem do wiejskich tradycji i teatru.
Tarnogród, stolica teatrów wiejskich, w której odbywa się coroczne podsumowanie ogólnopolskiego Sejmikowania, to warte uwagi niewielkie, historyczne miasteczko. Do najstarszych zabytków należą żydowski cmentarz z XVI w. i drewniany kościół św. Rocha, datowany na pierwszą połowę XVII w. Warto odwiedzić także cerkiew pw. Trójcy Świętej z zabytkowym ikonostasem oraz Kościół Przemienienia Pańskiego, w którym znajdują się obrazy włoskiego mistrza Domenica Tintoretta – obecnie kopie skradzionych w 1994 r. oryginałów. Warto też zajrzeć do zmodernizowanej synagogi, w której mieści się Miejska Biblioteka Publiczna oraz jedyne w Europie Tarnogrodzkie Muzeum Nożyczek.
Czego można się nauczyć
Każdy spektakl wystawiany na sejmikowej scenie to wyjątkowa okazja, by lepiej zrozumieć i docenić tradycje polskiej wsi. Poza wartością związaną z ich ochroną i pielęgnowaniem, niosą też silny przekaz artystyczny, który wzbogaca widzów o nowe doświadczenia – zarówno kulturowe, jak i emocjonalne. Sejmiki to również międzypokoleniowe dzielenie się wiedzą. Nie tylko widzowie poznają dawną wiejską codzienność i obyczaje, ale także sami członkowie zespołów – często grają w nich dziadkowie, dzieci i wnuki. Wspólna praca nad spektaklem staje się okazją do nauki: starsi przekazują swoje doświadczenia i tradycje, a młodsi zadają pytania, które przywołują wspomnienia.
Depozytariusze i opiekunowie
Depozytariuszami i opiekunami tradycji są członkowie wiejskich zespołów, którzy przygotowują i prezentują widowiska. Należą do nich także ich rodziny – aktywnie zaangażowane w przygotowania spektakli i wspierające zespoły podczas wyjazdów na festiwale. Spadkobiercami tradycji są również eksperci oraz lokalne społeczności, dzielący się swoim doświadczeniem i wiedzą o kulturze ludowej.
Sejmiki laureatem nagrody „Siła Tradycji”
8 maja 2025 r. podczas konferencji „Dziedzictwo kulturowe: szanse i wyzwania dla samorządów” w Centrum „Spycimierskie Boże Ciało” zostały ogłoszone wyniki drugiej edycji konkursu „Siła Tradycji”. W kategorii PROMOCJA zwycięzcą został Tarnogrodzki Ośrodek Kultury za „Sejmikowanie w Tarnogrodzie”. Nagrodę odebrali: Burmistrz Tarnogrodu Paweł Dec i Dyrektor Tarnogrodzkiego Ośrodka Kultury, Renata Ćwik.
Jak dotrzeć
Ruch wiejskich amatorskich zespołów teatralnych obejmuje swoim zasięgiem całą Polskę – grupy z różnych regionów prezentują swoje spektakle na Sejmikach odbywających się w pięciu stałych miejscowościach.
Tarnogród, nazywany stolicą teatrów wiejskich, leży na południowych krańcach województwa lubelskiego, tuż przy granicy z Podkarpaciem. Do miasteczka prowadzi malownicza trasa przez Roztocze.
Stoczek Łukowski to niewielkie miasto w północnej części Lubelszczyzny, dobrze skomunikowane z centralną Polską.
Bukowina Tatrzańska, położona u stóp Tatr, zaprasza do zabytkowego Domu Ludowego – to najbardziej górskie z sejmikowych miejsc.
Ożarów, zlokalizowany w województwie świętokrzyskim (choć bywa mylony z Ożarowem Mazowieckim), stanowi sejmikowy punkt w centralnej Polsce.
Osięciny, niewielka wieś w pobliżu Włocławka, to północny przyczółek mapy Sejmików – położona jest w województwie kujawsko-pomorskim.
Dane kontaktowe i rezerwacje
Sejmiki są wydarzeniem ogólnodostępnym i bezpłatnym. Każdy, kto interesuje się teatrem ludowym, tradycjami polskiej wsi oraz żywą kulturą lokalną, jest mile widzianym gościem.
Główny ośrodek koordynacyjny Sejmików
Tarnogrodzki Ośrodek Kultury
ul. Rynek 18
23-420 Tarnogród
tel. +48 84 689 70 21
e-mail: tok@tarnogrod.pl
strona: www.tok.tarnogrod.pl, www.sejmiki.pl
