Plecionkarstwo, wikliniarstwo, koszykarstwo
Miejsce
Łowicz, województwo łódzkie
Na czym polega ta tradycja?
Plecionkarstwo to żywa tradycja ręcznego wyplatania z wikliny i innych naturalnych materiałów – umiejętność przekazywana z pokolenia na pokolenie, oparta na szacunku do natury i rzemiosła. Dziś łączy naukę praktycznych technik z pasją do rękodzieła i promocją piękna wyrobów – od koszy i ozdób po nowoczesne formy użytkowe. To propozycja dla tych, którzy cenią autentyczność i chcą doświadczyć radości tworzenia własnymi rękami.
Plecionkarstwo w regionie Łowicza ma długą historię, choć dawniej nie wyróżniało się na tle innych ośrodków – wyplatano tu przede wszystkim typowe kosze gospodarskie. Na szczególną uwagę zasługuje tzw. kosz piknikowy, znany też jako „kosz do sprawunków”, wykonywany z wikliny białej splotem kostkowym. Miał formę prostokątną i pojawia się na wielu fotografiach z końca XIX i początku XX wieku, również w filmie „Niepodległość”. Jeden z takich koszy znajduje się dziś w zbiorach Muzeum w Łowiczu.
W 2021 r. powstała jego siedmiokrotnie powiększona replika, która jako element dekoracyjny promuje tradycyjne rzemiosło w Skansenie w Maurzycach.
- 10 lipca 2018 r. „Plecionkarstwo w Polsce” zostało wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, prowadzoną przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.
- W 2024 Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rekomendował tradycję plecionkarstwa do wpisu na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. Decyzja spodziewana jest w grudniu 2025 r.
- 11 września 2019 r. plecionkarstwo znalazło się na liście zawodów szkolnictwa branżowego o szczególnym znaczeniu dla kultury i dziedzictwa narodowego.
Kiedy warto przyjechać?
Region łowicki to dobre miejsce na spotkanie z tradycją plecionkarstwa o każdej porze roku. Oto najważniejsze terminy i miejsca:
- Zainteresowani tradycyjnym rzemiosłem mogą zapisać się na bezpłatny kwalifikacyjny kurs zawodowy „koszykarz-plecionkarz”, organizowany przez Zespół Szkół i Placówek Oświatowych Województwa Łódzkiego w Łowiczu. Kurs trwa półtora roku i kończy się egzaminem zawodowym. Dostępne są również warsztaty plecionkarskie, organizowane po wcześniejszym uzgodnieniu terminu z sekretariatem szkoły.
- Do Łowicza warto wybrać się na początku stycznia – właśnie wtedy, w okolicach 6 stycznia, odbywa się coroczne Ogólnopolskie Spotkanie Plecionkarzy.
- Muzeum w Łowiczu, czynne przez cały rok, prezentuje zbiory związane z lokalnym rzemiosłem, w tym oryginalny kosz z wikliny białej. Wiosną i latem, w sezonie turystycznym. Szczegóły na stronie Muzeum.
- Skansen w Maurzycach – właśnie tam znajduje się siedmiokrotnie powiększona replika tego kosza, stanowiąca symbol plecionkarskich tradycji regionu. Szczegóły na stronie.
Co można zobaczyć i czego można się nauczyć na miejscu?
Łowicz to jedyne tak wyjątkowe miejsce w Polsce, gdzie można zdobyć kwalifikacje zawodowe koszykarza-plecionkarza! Od 2014 r. Zespół Szkół i Placówek Oświatowych Województwa Łódzkiego kształci tu nowych mistrzów tego rzemiosła. Kursy są otwarte dla wszystkich, którzy chcą poznać tajniki plecionkarstwa i zdać egzamin zawodowy. Uczniowie i absolwenci biorą udział w prestiżowych festiwalach i konkursach w kraju i za granicą, a także w inspirujących warsztatach, szkoleniach, konferencjach i wyprawach po regionie. To wyjątkowa szansa, by połączyć pasję z zawodem! Szczegóły na stronie.
Uczestnicy kursów mają możliwość dołączenia do Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy – organizacji, która integruje absolwentów łowickiej szkoły i aktywnie promuje plecionkarstwo w kraju i za granicą. Co roku, na początku stycznia, Stowarzyszenie zaprasza na Ogólnopolskie Spotkanie Plecionkarzy – wyjątkowe wydarzenie pełne wykładów, wystaw, warsztatów oraz spacerów z przewodnikiem po Łowiczu. To doskonała okazja, by pogłębić wiedzę, poznać pasjonatów rzemiosła i stać się częścią plecionkarskiej społeczności. Więcej informacji na stronie Stowarzyszenia.
Czego można się nauczyć?
Plecionkarstwa może nauczyć się każdy – bez względu na wiek i doświadczenie. Pod okiem doświadczonych instruktorów uczestnicy poznają techniki wyplatania zarówno wyrobów użytkowych, jak i ozdobnych, z wikliny oraz innych tradycyjnych materiałów. W ofercie znajdują się kursy, lekcje, prezentacje, wykłady i konferencje, dostępne dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Warsztaty odbywają się przy okazji wydarzeń plenerowych, kiermaszów szkolnych oraz miejskich i powiatowych uroczystości, a także na indywidualne zamówienie – w porozumieniu z Zespołem Szkół i Placówek Oświatowych Województwa Łódzkiego w Łowiczu.
Wyjątkową okazją do nauki i wymiany doświadczeń jest Ogólnopolskie Spotkanie Plecionkarzy organizowane co roku na początku stycznia. W jego programie znajdują się warsztaty dla początkujących oraz szkolenia dla zaawansowanych plecionkarzy.
Depozytariusze i opiekunowie tradycji
Tradycja plecionkarstwa jest w Łowiczu przekazywana i pielęgnowana dzięki zaangażowaniu:
- Dyrekcji i nauczycieli Zespołu Szkół i Placówek Oświatowych Województwa Łódzkiego, uczestników i absolwentów kursu zawodowego koszykarz-plecionkarz;
- Zarządu i członków Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy.
Jak dotrzeć?
Łowicz leży w samym sercu Polski, między Łodzią a Warszawą, co sprawia, że dojazd tutaj jest wygodny i szybki. Miasto jest dobrze skomunikowane – prowadzą do niego autostrady A1 i A2, linie kolejowe oraz inne środki transportu publicznego. Zespół Szkół i Placówek Oświatowych Województwa Łódzkiego w Łowiczu znajduje się w pobliżu obwodnicy, która łączy Warszawę z Łodzią.
Przydatne linki
Ważna debata – Zespół Szkół i Placówek Oświatowych Samorządu Województwa Łódzkiego w Łowiczu
Dane kontaktowe i rezerwacje
Zespół Szkół i Placówek Oświatowych Województwa Łódzkiego w Łowiczu
ul. Ułańska 2, 99-400 Łowicz
tel. +48 46 837 58 85
e-mail: sekretariat@zespollowicz.pl
www.zespollowicz.pl
Łatwy dojazd komunikacją publiczną, kolejową, parking przed budynkiem szkoły, dostępność dla osób niepełnosprawnych: podjazd, winda.
Stowarzyszenie Polskich Plecionkarzy
siedziba: Chrusty 1, 62-590 Golina
tel. +48 605 126 514
e-mail: polscyplecionkarze@wp.pl
www.stowarzyszeniepolskichplecionkarzy.pl
www.facebook.com/plecionkarze
